Hấp lực của nước ép trái cây đóng hộp

Gần đây lại xuất hiện các cảnh báo rằng đồ uống có thể là “chú ngựa thành Troy” về lượng ca-lo. Theo American Academy of Pediatrics, 21% năng lượng sử dụng hàng ngày có nguồn gốc từ đồ uống. Người ta đã sản xuất các loại đồ uống có dung tích tăng 3 lần, từ 180 ml lên 550 ml. Kết quả là chúng ta sử dụng tăng 300 phần trăm các loại đồ uống ngọt so với cách đây 20 năm.

“Chú ngựa thành Troy” về ca-lo cũng có thể là các loại nước quả mà nhiều người lầm tưởng là biểu tượng của sức khỏe. Các chương trình quảng cáo cách đây chưa lâu còn khẳng định với mọi người một niềm tin rằng cần phải mua nước ép hoa quả cho trẻ em uống bởi vì như vậy sau này chúng sẽ có điểm số trong học tập cao hơn, còn trong tương lai chúng sẽ có một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Ngày nay các chuyên gia cảnh báo rằng loại khỏi khẩu phần ăn hàng ngày các loại đồ uống có ga và thay thế chúng bằng nước hoa quả ép chưa đủ. Các loại nước ép trái cây, thậm chí các loại được gọi là 100% nước trái cây, được quảng cáo với danh nghĩa nguồn vitamin tốt nhất, cũng có giá trị dinh dưỡng không cao. Giống như các loại đồ uống có ga, chúng chủ yếu là đường, ngay cả trong trường hợp người ta quảng cáo là độ ngọt thấp.

Trong trường hợp đồ uống có ga, bất kể đó là đồ uống giảm béo hay đồ uống

có đường đều làm gia tăng ở trẻ em nguy cơ rối loạn trao đổi chất

Các loại nước ép trái cây đóng hộp thu hút người uống chủ yếu vì giá trị ngon miệng, bởi nhiều người thích uống chúng hơn là uống sữa, uống nước không có ga, thậm chí thích hơn cả nước ép trái cây tươi. Nhưng không nên bắt đầu một ngày thậm chí bằng việc uống một cốc nước cam vắt. Nước ép trái cây đặc biệt có nhiều khả năng đánh lừa người uống – nó không cho cảm giác no bụng như các sản phẩm khác, thêm vào đó, vì nó luôn ngon miệng nên có thể uống với số lượng lớn mà ta không biết.

Một hộp nước ép trái cây có dung tích 300 ml chứa một lượng ca-lo bằng 6 quả cùng loại (chẳng hạn như quả lê hay quả đào), nhưng lại có chỉ số cảm giác no rất thấp. Hiệp hội Tiểu đường Mỹ (ADA) khuyến khích những người bị tiểu đường nên uống nước ép trái cây, nhưng không phải trong mỗi bữa ăn, mà chỉ trong những hoàn cảnh đặc biệt để ngăn ngừa đường huyết xuống quá thấp. Nhưng thậm chí khi đó cũng chỉ uống với một lượng hạn chế.

Nước ép trái cây, cũng như các loại đồ uống có đường, làm tăng đường huyết rất nhanh – đặc biệt là khi chúng được pha thêm đường. Uống chúng với một lượng lớn sẽ gây béo ngay cả ở những người áp dụng phương pháp giảm béo bằng dinh dưỡng ca-lo thấp. Phần lớn các loại đồ uống được làm ngọt thêm nhờ chất fructoza chế từ tinh bột khoai tây, ngô, gạo… bằng đường bình thường, nên rất dễ gây béo. Chất fructoza khó tiêu hơn glucoza, bởi vì nó không hòa tan trong cơ thể mà nhanh chóng biến thành chất béo.

Fructoza cũng có thể trở thành chất dinh dưỡng cho các vi khuẩn yếm khí ở những người không có đủ số lượng enzym cần thiết cho việc tiêu hóa chất ngọt nói trên. Khi đó các hợp chất gây nên căn bệnh đường tiêu hóa như ỉa chảy, đầy bụng, đau bụng, sẽ được tiết ra.

Ít giá trị nhất là các loại nước ép trái cây đã bị tẩy màu, bởi vì chúng mất hết mùi thơm, mất chất xơ và các vitamin. Các công trình nghiên cứu của giáo sư Jan Olszmianski thuộc Đại học Thiên nhiên ở Wroclaw (Ba Lan) đã chỉ ra rằng các loại đồ uống nói trên đã bị mất pectin, vitamin C và trên 90% polifenol. Thay vào đó, chúng được làm giàu bằng đường. Hai cốc đồ uống loại này thậm chí có thể chứa tới 2 thìa đường, nghĩa là nhiều hơn lượng đường của 330 ml đồ uống có ga.

Nước ép trái cây nho đỏ làm giảm khả năng hấp thụ sắt đến 67%

Các loại nước ép trái cây tự nhiên, chưa bị mất màu và còn các miếng quả thì tốt hơn. Giáo sư Jan Olszmianski so sánh hai loại nước ép táo đang bán trên thị trường Ba Lan – một loại đã được làm mất màu và loại duy nhất ở Ba Lan còn được sản xuất theo phương thức giữ lại phần lớn thịt táo. Kết quả cho thấy là loại nước ép táo chưa bị làm mất màu có chứa nhiều chất flavonoid và các hợp chất polifenol hơn.

Các loại nước ép trái cây tự nhiên không thể thay thế rau quả, ít nhất là vì chúng không có chứa chất xơ rất quan trọng đối với cơ thể. Cho nên có uống mỗi ngày 5 cốc nước ép trái cây loại tốt nhất cũng không đủ. Nếu chúng ta không muốn từ bỏ các loại nước ép trái cây, chúng ta hãy tự làm lấy loại nước vắt từ các loại quả tươi. Cũng nên uống các loại đồ uống trái cây quen thuộc khác, chẳng hạn như trái cây pha với rượu. Chúng có giá trị hơn bản thân việc ăn dâu tây hay quả móc. Các chất chống oxy hóa hay còn gọi là antiocxidant chứa trong các thức uống này tác dụng hiệu quả hơn ít nhất đến 30%. Nhưng dùng với số lượng lớn thì chúng cũng gây béo cho người sử dụng.

Chú ý:

Có đúng các thức uống giảm béo không gây độc hại? Đó thuần túy là chiêu bài quảng cáo của các nhà sản xuất. Trong trường hợp đồ uống có ga, bất kể đó là đồ uống giảm béo hay đồ uống có đường, điều đó không có ý nghĩa gì. Các công trình nghiên cứu của Ranmachandran S. Vasan thuộc Boston University School of Medicine đã chỉ ra rằng bất cứ loại nước ép hoa quả nào dạng này đều làm gia tăng ở trẻ em nguy cơ rối loạn trao đổi chất, dẫn đến bị béo phì và tiểu đường. Thậm chí chỉ cần uống một lon trong ngày, nguy cơ bị các rối loạn nêu trên sẽ tăng đến 50%. Tốt hơn cả đối với trẻ em là nước trắng và sữa.

Nước ép trái cây nói chung được sản xuất theo phương pháp cho thêm nước và đường vào nước ép trái cây. Nước ép trái cây phúc bồn tử đỏ phải chứa ít nhất 25% nước phúc bồn tử tươi hoặc nước sền sệt sau khi xay quả, còn nước đào – 50%. Tốt nhất là mua loại nước ép được đựng trong lọ thủy tinh (có thể giữ được 4 – 5 tháng), chứ không nên mua loại đựng trong hộp giấy (có giá trị sử dụng ít nhất 12 tháng). Các loại nước ép trái cây đựng trong các hộp giấy, loại vật liệu mà khi sản xuất người ta phải dùng lưới hoặc giấy bạc, có tác dụng bảo vệ sự thâm nhập của không khí, song lại có thể giải phóng một số hóa chất dùng để sản xuất hộp giấy.

Tốt hơn cả đối với trẻ em là nước trắng và sữa.

Theo American Academy of Pediatrics, trẻ em dưới 1 tuổi không nên cho uống các loại nước hoa quả ép. Bởi khi cho chúng uống như vậy, ở chúng sẽ hình thành thói quen uống các loại nước ép trái cây có chứa ca-lo cao giữa các bữa ăn. Loại nước ép trái cây mà phụ nữ có thai và trẻ em chỉ có thể uống với một lượng hạn chế là nước ép quả nho đỏ. Loại nước ép trái cây này làm giảm khả năng hấp thụ sắt đến 67%. Nhưng các loại nước ép trái cây được khuyến khích dùng nhất là nước ép quả lê, táo và cam, bởi vì chúng tạo điều kiện tốt cho việc hấp thụ sắt.

Thay đường bằng aspartam để cho vào các loại nước ép hoa quả và đồ uống là việc làm gây nghi ngại. Người ta ngờ rằng khi kết hợp với những chất tạo màu nhân tạo, aspartam ảnh hưởng đặc biệt xấu đến răng và gây viêm lợi. Trong các loại đồ uống có ga, các chất chứa axit phá hủy kết cấu răng. Các đồ uống có ga cũng gây nên độ chua rất mạnh ở màng thực quản, một nhân tố gây nên những thay đổi bất lợi dẫn đến ung thư.

Liệu có phải uống nước có ga kìm hãm việc hấp thụ ma-nhê vào cơ thể? Điều này không phụ thuộc vào dioxit cacbon là chất tạo ga cho nước. Hợp chất này không có ảnh hưởng đến việc hấp thụ ma-nhê cũng như hấp thụ canxi. Cũng là không đúng khi cho rằng vì sử dụng các loại đồ uống có ga mà trong tương lai hệ xương sẽ bị ảnh hưởng theo chiều hướng xương mềm và dễ gãy, đặc biệt ở phụ nữ.

Tất nhiên uống nhiều có thể dẫn đến nguy cơ bệnh loãng xương, song không thể vì thế mà đổ lỗi hoàn toàn cho các loại nước có ga, trong đó có các loại chứa axit ortofosfor (thí dụ như Coca-Cola). Có một thực tế là chính chất dioxit cacbon là địch thủ của canxi và nó ảnh hưởng xấu đến kết cấu xương. Vì thế thanh thiếu niên, đặc biệt là các bé gái, không nên uống nước có ga, bởi vì các em bị đe dọa mắc bệnh loãng xương trong tương lai.